20 Grootste Steden (Gemeenten) van Nederland (2015)

1. Amsterdam

amsterdam
foto: Georges Jansoone / wikicommons

De grootste stad van Nederland is uiteraard Amsterdam. Dat is wat men noemt een grootstedelijke gemeente, die is terug te vinden in de provincie Noord-Holland. Amsterdam telt 825.080 inwoners (CBS, 31 maart 2015) op een oppervlakte van 219 vierkante kilometer. Een kwart daarvan bestaat uit water, dat in de typische grachten de binnenstad doorploegt. Amsterdam zelf is ook een onderdeel van de grotere stadsregio Amsterdam, die zo’n 1.500.000 mensen herbergt. Sinds 1 mei 2010 is de stad verder onderverdeeld in 7 (eerder 8) stadsdelen: Centrum, Noord, Zuidoost, West (inclusief Oud-West), Nieuw-West (Geuzenveld-Slotermeer, Osdorp, Slotervaart), Zuid (inclusief Oud-Zuid) en Oost.

2. Rotterdam

rotterdam
foto; Mlefter / wikicommons

Wat Amsterdam is voor Noord-Holland is Rotterdam voor Zuid-Holland. Deze grootstedelijke gemeente is 319,35 vierkante kilometer groot en biedt kost en inwoon aan 625.427 mensen (CBS, 31 maart 2015). Hier bestaat meer dan een derde van de grondoppervlakte uit water, niet in het minst nabij de wereldhaven die de stad herbergt. Rotterdam maakt verder deel uit van de samenwerking tussen de (grotere) stadsregio Rotterdam en de zogenaamde metropoolregio Rotterdam Den Haag. De stad is onderverdeeld in 14 stadsdelen die elk een eigen gebiedscommissie hebben. De havengebieden vallen daarbij rechtstreeks onder het gezag van de gemeente. Centraal ligt uiteraard Rotterdam Centrum dat de wijken Cool, Dijzigt, Scheepvaartkwartier, CS-kwartier, Oude Westen en Stadsdriehoek omvat.

3. Den Haag

den haag
foto: Rene Mensen / flickr

Nog in Zuid-Holland ligt het politieke hart van Nederland, Den Haag of ”s-Gravenhage (zoals het vroeger vooral werd aangeduid). Den Haag is meteen ook de hoofdstad van zijn provincie en verenigt 515.880 inwoners (CBS, 1 januari 2015) op 98,12 vierkante kilometer. Het is opgenomen in het Stadsgewest Haaglanden, een agglomeratie die een indrukwekkende 1.088.508 inwoners telt. Samen met de Stadsregio Rotterdam vormt het Stadsgewest Haaglanden, een zogenaamde metropoolregio (Rotterdam Den Haag). Op zijn beurt is dat dan weer een onderdeel van de Randstad. Naast de Nederlandse regering en het parlement zijn ook de belangrijkste nationale en internationale rechtscolleges in Den Haag gevestigd.

4. Utrecht

utrecht
foto: Ben Buxton / wikicommons

Utrecht is de hoofdstad van de gelijknamige provincie. Het wordt de vierde stad van Nederland op basis van het inwonersaantal van 335.089 mensen (CBS, 31 maart 2015). Opgeteld met de omringende regio’s (de agglomeratie Utrecht) wordt dat aantal nog bijgesteld naar 439.667 inwoners (CBS, 1 januari 2015). Het stadsgewest Utrecht telt zelfs 660.873 inwoners. Gemeente en stad vallen daarbij uitzonderlijk samen en zijn ingedeeld in tien wijken. Utrecht staat vooral bekend omwille van zijn drie universiteiten, waarvan de Universiteit Utrecht de voortrekker is. Bovendien is het een van de verkeersaders van het land. Allicht is dat ook een van de redenen waarom Utrecht een van de eerste steden was met stadsrechten. Het is als het ware het historisch centrum van Nederland.

5. Eindhoven

Eindhoven
foto: Dennal / wikicommons

Voor een bezoekje aan Eindhoven moet je naar het zuidoosten van de provincie Noord-Brabant reizen. De gemeente omvat naast de stad ook nog het dorp Acht en telt 223.876 inwoners per 31 maart 2015 (CBS) op een oppervlakte van 88,84 vierkante kilometer. Die maakt deel uit van de grotere metropoolregio Eindhoven (MRE), alsook van het stedelijk netwerk Brabant Stad. Daarnaast is er ook nog zoiets als de agglomeratie Eindhoven, die onder andere de gemeenten Eindhoven, Velthoven, Nuenen, Best en Geldrop-Mierlo omvat. Opgeteld wonen hier haast 420.000 mensen in een gebied van 540 vierkante kilometer.

6. Tilburg

Tilburg
foto: Roborgh / wikicommons

Ook in Noord-Brabant ligt de gemeente Tilburg (‘Tilbörg’ in het plaatselijke dialect). Naast de stad Tilburg omvat deze gemeente sinds kort ook de dorpen Udenhout en Berkel-Enschot. Op 31 maart 2015 telde Tilburg 211.726 inwoners (CBS). De gemeente maakt deel uit van het stedelijk netwerk Brabant Stad. Tot de stadsdelen behoren Binnenstad, Oud-Noord, Tilburg Noord, Oost, West en Zuid, Oud-Zuid en Reeshof. Stad en gemeente staan bekend voor hun groene hart. Pronkstukken zijn de Tilburgse stadsparken ontworpen door Leonard Springer (Leijpark, Wilheminapark en Wandelbos).

7. Groningen

Groningen
foto: Bert Kaufmann / flickr

In Groningen zelf spreekt men van ‘Grönnen’ of simpelweg van ‘Stad’. Deze gemeente is gevestigd in de gelijknamige provincie en vindt zijn centrum in de gelijknamige stad. Per 31 maart 2015 telde Groningen volgens het CBS 200.210 inwoners. De 200.000ste van die inwoners werd ingeschreven in september 2014. Dat bevolkingsaantal maakt van Groningen (met voorsprong) de grootste stad van Noord-Nederland. Het heeft een oppervlakte van 83,69 vierkante kilometer. In de huidige samenstelling bestaat de gemeenten sinds 1 januari 1969. Toen werden de gemeenten Hoogkerk en Noorddijk, en een deel van Bedum erbij gevoegd.

8. Almere

almere
foto: Bartholomeusll / wikicommons

Almere ligt in de provincie Flevoland, en meer specifiek in de polder Zuidelijk Flevoland. De gemeente telt 197.318 inwoners (CBS, 31 maart 2015), die zich graag laten omringen door het Gooimeer, het IJmeer en het Markermeer. Zoals de naam immers al laat vermoeden, ligt Almere integraal onder het zeeniveau (van 2 tot 5 meter om precies te zijn). De naam is dan ook afkomstig van de waterplek die nu IJsselmeer wordt genoemd. Die werd eertijds aangeduid als Almere, dat in het Germaans zoveel als ‘groot meer’ zou betekenen.

9. Breda

breda
foto: Ralf Roletschek / wikicommons

Opnieuw in Noord-Brabant is de gemeente Breda terug te vinden. In maart 2015 telde de stad 181.775 inwoners, zijnde 1442 inwoners per vierkante kilometer (CBS). Historisch gezien vielen gemeente en stad daarbij integraal samen. Breda lag aanvankelijk, met andere woorden, volledig binnen de vestinggordel, op een beperkte oppervlakte van 30 ha. Tot in 1997 werd de stad echter stelselmatig uitgebreid. In dat jaar kwamen de gemeenten Prinsenbeek, Teteringen en Nieuw-Ginneken er nog bij. Net als Tilburg staat Breda bekend als een Nederlandse long. Tot de bosrijke omgeving behoren onder andere het Liesbos, de Rith, het Mastbos en de Teteringse heide.

10. Nijmegen

nijmegen

Nijmegen (‘Nimwèège’) is een stad en gemeente in de provincie Gelderland, grenzend aan Duitsland. Het gebied biedt onderdak aan 170.943 inwoners (CBS, 31 maart 2015). Daarmee is Nijmegen de grootste stad van Gelderland. Ze is opgebouwd aan de voet van een wal, op de zuidoever van de Waal. Zo wordt de stad ook meteen opgesplitst door deze rivier. Het deel aan de ‘overzijde’ van de wal wordt Waalsprong genoemd (Lent en een deel van Oosterhout). Samen met Wijchen en Arnhem vormt Nijmegen de Stadsregio Arnhem Nijmegen (SRAN). De geschiedenis van de stad gaat al meer dan 2000 jaar terug. Het is ook al sinds 1923 een universiteitsstad.

11. Enschede

enschede
foto: Kleuske / wikicommons

Nog nabij de Duitse grens vind je Enschede (‘Eanske’ in het Nedersaksisch). Deze stad en gemeente ligt in Twente en vormt het zuidoosten van de provincie Overijssel. Enschede telt 135.308 inwoners (CBS, 31 maart 2015) en is zo de grootste stad van de provincie. Naast de stad Enschede zelf omvat de gemeente ook nog Boekelo, Lonneker, Usselo en Glanerbrug. Er werd verder nog een samenwerkingsverband ontwikkeld in de Regio Twente. Bovendien is Enschede lid van de Europese Regio EUREGIO. De agglomeratie waartoe Enschede behoort, omvat ook nog Hengelo, Borne en Gronau (Westfalen, Duitsland). Die telt zo’n 400.000 inwoners.

12. Apeldoorn

Apeldoorn

Apeldoorn of Apeldoorne (Nedersaksisch) is terug te vinden in de provincie Gelderland, waar de gemeente op de Veluwe ligt. Hoofdplaats is hier de gelijknamige stad. Die beslaat een oppervlakte van 341,15 vierkante kilometer en is zo, qua oppervlakte, de vijfde gemeente van Nederland. In dat grote gebied wonen 158.226 mensen (CBS, 31 maart 2015). Net als Tilburg en Breda kenmerkt Apeldoorn zich door het vele groen. Hier heeft de ligging op de Veluwe uiteraard veel mee te maken. De stad ligt letterlijk op de stuwwallen, te midden van bossen en heiden.

13. Haarlem

haarlem
foto: M.Minderhoud / wikicommons

De hoofdstad van de provincie Noord-Holland is Haarlem. Deze stad is de centrale plek van de gelijknamige gemeente en is gelegen aan de rivier Het Spaarne, in de regio Kennemerland. In Randstad behoort Haarlem tot de middelgrote steden. De gemeente bevat naast de stad ook nog het westdeel van Spaarndam. Opgeteld komt de gemeente Haarlem zo aan 157.058 inwoners en wordt het, na Amsterdam, de tweede stad van Noord-Holland. De agglomeratie Haarlem telt 200.000 en het stadsgewest 400.000 inwoners. Het verwierf zijn stadsrechten al in 1245, dankzij Willem II van Holland. Historisch gezien is het een van de belangrijkste steden van het land, met name voor de textielhandel en de schilderkunst.

14. Amersfoort

amersfoort
foto: MelvinvdC / wikicommons

In het oosten van de provincie Utrecht ligt Amersfoort, stad en gemeente. De Amersfoorters zijn met z’n 152.752 (CBS, 31 maart 2015) en vormen zo de tweede groep van de provincie. Hun stad is wat men noemt een groeistad, een economische motor voor de hele regio, met een sterk florerend bedrijfsleven. Zo fungeert Amersfoort ook meer en meer als regio, te meer daar de stad ook nog eens een van de grootste spoorknooppunten van het land is, evenals een voornaam garnizoen.

15. Arnhem

arnhem
foto: Robert221 / wikicommons

Arnhem is de hoofdstad van de provincie Gelderland. Deze gemeente telt 152.506 inwoners (CBS, 31 maart 2015) en omvat naast de gelijknamige hoofdstad ook nog de dorpen Elden en Schaarsbergen, de buurtschappen ’t Vlot, De Praets, Terlet (deels) en een klein stukje Deelen. De gemeente is voort een onderdeel van de plusregio (Stadsregio Arnhem Nijmegen), die ruim 738.700 burgers huisvest. De stad is een typische handelsstad, waar zes voorname wegen met elkaar verenigd worden, en dat centraal ligt in het spoorwegennet. Vandaag de dag is het vooral ook de thuis van tal van (ambtenaars-)diensten.

16. Zaanstad

zaanstad

De gemeente Zaanstad ligt in de provincie Noord-Holland. Het is de grootste gemeente van de Zaanstreek met zo’n 150.000 inwoners (2013). Zaanstad ontstaat in 1974 via de samensmelting van Assendelft, Krommenie, Westzaan, Wormerveer, Zaandijk, Zaandam en Koog aan de Zaan. Het werd zo een deel van de plusregio Stadregio Amsterdam en van de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland. De centrale plaats in Zaanstad is Zaandam, dat in 1811 stadsrechten verwierf, wanneer Oost- en Westsaendam werden samengevoegd. Dit zijn wat men noemt de moederdorpen van de streek.

17. ‘s-Hertogenbosch

's-Hertogenbosch
foto: Paul van Galen /wikicommons

‘s-Hertogenbosch is de hoofdstad van de provincie Noord-Brabant. De gemeente bevindt zich in het noorden van de provincie, maar in het zuiden van het land. Ten noorden is de Maas een natuurlijke grens. ‘s-Hertogenbosch is tegelijk een stad en een gemeente, die 150.954 inwoners telt (CBS, 31 maart 2015). Het is een onderdeel van het stedelijk netwerk Brabant Stad. De inwoners van ‘s-Hertogenbosch zijn Bosschenaars. Een van de bekendsten onder hen is de 15de eeuwse schilder Jeroen Bosch. Naast kunstenaars draagt de stad ook veel topsporters en politici in het hart.

18. Haarlemmermeer

haarlemermeer
foto: Marion Golsteijn / wikicommons

Haarlemmermeer is wat men noemt een droogmakerij. Voor deze droogmaking (1849/52) was het een grote watervlakte. Hoofddorp is de centrale plek van de gemeente, die gelegen is in het zuiden van de provincie Noord-Holland. Haarlemmermeer wordt omringd door een vaart, de ringvaart. De gemeente omvat ook de bekende luchthaven Schiphol, een enorme toeristische trekpleister. Haarlemmermeer heeft 144.090 inwoners (CBS, 31 maart 2015). De hoofdplaats is Hoofddorp (73.000 bewoners). Naast de luchthaven van Schiphol heeft Haarlemmermeer nog tal van recreatieve troeven, niet het minst onder de vele musea. Dwars door de gemeente loopt bovendien een stuk van de Stelling van Amsterdam (UNESCO werelderfgoed).

19. Zoetermeer

Zoetermeer
foto: Debot / wikicommons

Zoetermeer valt te situeren in Zuid-Holland en is een onderdeel van het zogenaamde kaderwetgebied Haaglanden en van de metropoolregio Rotterdam Den Haag. De gemeente telt 124.089 mensen (CBS, 31 maart 2015) op een oppervlakte van 37,06 vierkante kilometer. Sinds 1962 is Zoetermeer een groeikern van Den Haag. Op korte tijd werd het dorp Zoetermeer dan ook een van de grootste gemeenten van de provincie (de derde). Inwoners van Zoetermeer noemen hun woonplaats graag Sweet Lake City. Zij trokken allicht meer dan 100 jaar geleden al in in hun gebied, waar de stad groeide aan de rand van het drooggemalen Soetermeerse Meer. Hier werd aanvankelijk aan veenontginning gedaan.

20. Zwolle

zwolle
foto: Nummer 12 / wikicommons

De Hanzestad Zwolle is de hoofdstad van de provincie Overijssel. Het stadsgebied ligt aan het Zwarte Water en de Overijsselse Vecht. Daarnaast is het dankzij het Zwolle-IJsselkanaal ook nog eens verbonden met de IJssel. De gemeente in de regio IJsseldelta telt 124.032 inwoners (CBS, 31 maart 2015) op een oppervlakte van 111,33 vierkante kilometer. Na Enschede is het zo de tweede stad van de provincie. Zowel nationaal als internationaal draagt deze gemeente de titel van groenste gemeente van Nederland. In 2006 werd Zwolle zelfs verkozen tot groenste stad van Europa.

  • Voeg Toe!